برنامه ریزی درسی

اختلالات ریاضی معمولا در شناخت مفاهیم جنبی (بالا- پایین – چپ – راست – جلو – عقب – کوچک – بزرگ و بیشتر – کمتر و ...) مفهوم اعداد ، شباهت ها و تفاوت ها ، هندسه و توپولژی ، جمع و تفریق و... ظاهر می شود. اختلالات دیکته نویسی در جا انداختن کلمات ، جابجا نویسی حروف ، قرینه نویسی ، وارونه نویسی ، عدم دقت در جزئیات حروف مثل نقطه و سرکش و دندانه ، نارسا و ناخوانا نویسی و غیره بروز می کند.

اکثر خانواده ها در مواجهه با چنین مشکلاتی و ضعف نمرات دانش آموز نمی دانند که چه راهکاری را در پیش بگیرند و معمولا سرزنش کردن و پرخاش ، تاکید بر خواندن درس و انجام تمرینات اضافی ، موعظه و نصیحت ، مشق و تکرار دروس و موارد متعدد دیگر اولین راهکاری است که به ذهن والدین می رسد.

هدف ما در این بخش از کتاب این است که والدین را از وجود احتمالی چنین اختلالاتی آگاه سازیم و در ابتدا دریابند که کودکشان آیا مستعد بروز اختلالات یادگیری می باشد یا خیر.

با انجام تمرین های این کتاب توانایی های مقدماتی یک کودک برای ورود به مدرسه تا حدودی سنجیده می شود این حداقل کاری است که والدین خودشان می توانند انجام دهند. بدیهی است شناخت دقیق اختلالات حتما باید تحت نظر متخصین این کار صورت گیرد. در اینجا قصد داریم توجه والدین را کمی بیشتر به توانایی های مورد نیاز کودکشان برای ورود به مدرسه جلب کنیم.

تمرین هایی برای شناخت اختلالات یادگیری در کودکان

کودکان حدود 5/4 تا پایان 5 سال باید بتوانند تمرین ها و فعالیت های زیر را بخوبی انجام دهند. تمرین ها را یکی یکی با کودک مرور کنید. در طول روز و بطوری کودک متوجه نشود برخی از این سوالات و تمرین ها را در قالب بازی در آورده و توانایی کودک را بسنجید. دقت کنید آیا در انجام تمرینات با مشکل روبرو هست یا خیر. تمرین هایی را که نمی تواند به خوبی انجام دهد علامت بزنید و در زمان هایی دیگر مجدداً امتحان کنید و مطمئن شوید که در آن تمرین مشکل دارد.
اگر کودک مشکلی داشته باشد با انجام برخی تمرین های ساده می توان آن مشکل را برطرف کرد. در سایر کتابهای این مجموعه به تمرین های رفع اختلالات یادگیری بطور کامل و مفصل خواهیم پرداخت.

1-      مفاهیم زیر را بوسیله قراردادن اشیاء و اسباب بازی ها در محل های مختلف از کودک سوال کنید . کودک باید درک درستی از این مفاهیم داشته باشد.
(بالا، پایین ، جلو ، عقب ، پهلو ، زیر ، روی ، داخل ، خارج ، جلوتر از ، عقب تر از ، پشت ، دور ، نزدیک ، کوتاه ، بلند ، سبک و سنگین).

2-      کودک باید بتواند مداد را درست در دست بگیرد ، آنرا به درستی کنترل کند و اشکال ساده را رسم کند . از کودک بخواهید یک شکل ساده مثل دایره ، مربع یا شبیه آن را بکشد. می تواند از روی شکلی که شما به او نشان می دهید تقلید کند.

3-      کودک باید بتواند خطوط نسبتا صافی را در جهات مختلف بکشد . مثلا روی یک برگه کاغذ بزرگ، دو نقطه بکشید و بخواهید که آن دو را به هم وصل کند. این کار را در جهات مختلف انجام دهد( از بالا به پایین و برعکس – از چپ به راست و بر عکس)

4-      کودک باید بتواند خطوط منحنی ، مارپیچ و دایره شکل رسم کند . روی یک کاغذ بزرگ یک خط منحنی مثل موج دریا بکشید و از کودک بخواهید مثل آن را بکشد ( شکل ها حتما نباید شبیه باشد تا حدی که مانند منحنی باشد کفایت می کند)

5-      کودک باید بتواند توانایی های حرکتی را به خوبی انجام دهد . این فعالیت ها عبارتند از :

·         کتابی را در دست بگیرد و آن را یکی یکی ورق بزند تا به آخر کتاب برسد.

·         بدون کمک دیگران به راحتی راه برود ، بدود و بنشیند.

·         از پله ها بالا و پایین برود.

·         لی لی کند ، جفت پا بپرد ، روی یک پا برای مدت چند ثانیه بایستد.

·         توپی را که به سوی او پرتاب می شود بگیرد و دوباره آن را پرتاب کند.

·         یک جعبه کوچک روی زمین را هل بدهد و یا آن را بکشد.

·         اسباب بازی های مکعبی شکل را روی هم بچیند.

·         کاغذ روزنامه یا ورق ها را قیچی کند (عمل قیچی کردن)

·         با یک دست کاغذ را مچاله کند.

6-      کودک باید بتواند از مهارت نسبتا خوبی در گفتار ، شنیدار و دیدار بهره مند باشد.

·         در حد معمول درست صحبت کند و جملات درست بسازد.

·         با دیدن یک تصویر ، توضیحی مختصر بدهد یا داستانی برایش بگوید.

·         به یک داستان کوتاه 1 تا 3 دقیقه ای گوش دهد و دقت کند.

·         محتوای داستان را بفهمد و به بعضی از سوالات در مورد آن پاسخ دهد.

·         اگر 3 یا 4 شیئی را به او نشان دهیم و آنها را پنهان کنیم ، بتواند مدت 20 تا 30 ثانیه بعد آنها را بخاطر آورد ( حافظه کوتاه مدت دیداری)

·         اگر نام چیزی را به او بگوییم ، باید بتواند تا مدت 3 تا 30 ثانیه بعد، نام آن را بازگو کند (مثلا در داستان می گوییم اسم موش کوچولو دم باریک بود ) کودک باید بتواند پس از مدت کوتاهی آن اسم را بازگو کند (حافظه کوتاه مدت شنیداری)

·         نور چراغ قوه ای را روی دیوار می اندازیم ، از کودک می خواهیم بدون تکان دادن سرش ، با چشم نور را دنبال کند و نور را به چپ و راست حرکت می دهیم. ( یا اشیاء را جلوی او می گیریم و حرکت می دهیم مثل مداد و...)

·         کودک باید بتواند صداهای اطرافش را تشخیص دهد ، مثلا بسته شدن در، باز شدن در ، روشن بودن اتومبیل ، زنگ منزل و صداهای محیطی دیگر(بشنود و نام ببرد)

·         کودک باید برخی از رفتارهایی که شما انجام می دهید ببیند و تقلید کند. مثلا دست خود را بالا می برید و به اطراف می چرخانید ، او هم می ببیند و انجام می دهد.

7-      کودک باید بتواند با خمیرِ بازی اشکال ساده مثل توپ ، لوله و... درست کند.

·         بتواند مفهوم عمق و گودی را تشخیص بدهد.

8-      در بازی های دسته جمعی و با سایر کودکان دیگر برای مدتی بازی کند و در تمام مدت چه در بازی ها و چه در منزل از میزان کافی سرزندگی و شادابی برخوردار باشد.

معمولا اغلب کودکان 4 تا 5 سال باید بتواند تمام تمرین ها و فعالیت هایی را که ذکر شد به خوبی انجام دهند . تمرین ها و فعالیت هایی که در این قسمت آورده می شود برای پایان سن 5 سالگی است.

1-      کودک باید بتواند کارهای روزانه را خودش به تنهایی انجام دهد . این امور شامل موارد زیر می شوند.

o        پوشیدن و یا درآوری کفش و لباس ها

o        شستن دست و صورت

o        مرتب کردن وسایل و گذاشتن آنها در جای خودشان

o        مسواک زدن و شانه کردن مو